کرم طوقه بُر Agrotis segetum
کرم طوقه بر دارای انتشار جهانی بوده و شب پرهای از خانواده Noctuidae است. بسیاری از گیاهان زراعی مورد حمله و خسارت این آفت قرار میگیرند که از مهمترین آنها میتوان به چغندرقند، گوجه، خیار، پیاز، سیب زمینی، بادمجان، کدو، پنبه، گندم و هویج اشاره کرد.
شکل شناسی و چرخه زندگی
شناسایی مرحله خسارتزای کرم طوقه بر، لاروها، کار چندان سختی نیست. لارو این آفت معمولا بیش از ۵ سانتیمتر طول دارد و رنگ آن با توجه به سن لارو از خاکستری روشن تا قهوهای متغیر است. ویژگی خاص این لاروها بدن C شکل آنهاست که میتواند به شناسایی آن کمک کند. روی سطحی پشتی بدن لارو یک نوار باریک و روشن کشیده شده و روی هر بند لکههای تیره رنگی دیده میشود.
این لاروها در طول روز در زیر خاک پنهان شده و زمان فعالیت و تغذیه آنها از عصر تا صبح میباشد. حشره کامل نیز شب پرهای به طول ۱/۵ تا ۲ سانتیمتر و عرض ۴-۵ سانتیمتر (با بالهای باز) میباشد که بالهای جلویی تیره و دارای سه لکه میباشند که در شناسایی کمک میکنند. این آفت زمستان را به صورت لارو و در عمق حدودا ۲۰ سانتیمتری خاک میگذراند و با مساعد شدن هوا به سطح خاک امده و وارد مرحله شفیرگی میشود.
۳-۴ هفته بعد (اواخر فروردین ماه)، حشرات کامل ظاهر میشوندکه معمولا شبها فعالیت دارند. هر حشره ماده تا ۸۰۰ تخم میگذارد که لاروهای خارج شده از تخم ابتدا از قسمت های هوایی و سپس از ریشه و طوقه تغذیه میکنند. این حشره میتواند ۳ نسل در سال داشته باشد و به گیاهان مختلف به ویژه گیاهچه ها خسارت وارد کنند.
نحوهی خسارت
خسارت اصلی آفت کرم طوقه بر توسط سنین مختلف لاروی صورت میگیرد. به طوریکه لارو سن یک به محض خروج از تخم شروع به تغذیه از برگها کرده و پس از تغذیه مختصری، اولین پوست اندازی را انجام داده و به روی خاک میافتد. لارو سنین ۲ تا ۵ همگی از قسمت های پایینی ساقه (طوقه) شروع به تغذیه کرده و حفره بزرگی در طوقه گیاه میزبان ایجاد میکنند که منجر به قطع شدن طوقه و خشک شدن گیاه میشود. از این رو به این آفت طوقه بر (Cut Worm) میگویند.
خسارت کرم طوقه بر زمانی چشمگیر است که گیاه در مراحل ابتدایی رشد بوده و هنوز قدرت ترمیم بالایی ندارد و در همان ابتدای فصل از بین میرود. با توجه به این که این حشره سه نسل در سال دارد، لاروهای آن میتوانند به گیاهچههای گیاهان مختلف که در بازههای زمانی مختلف کشت میشوند، دسترسی داشته باشند. ولی در ابتدای بهار اندازه لاروها نسبت به مرحله رشدی گیاه، بزرگ بوده و میتوانند تغذیه زیاد و خسارت بیشتری داشته باشند.
روشهای کنترل و مبارزه با آفت کرم طوقه بر
- شخم بعد از برداشت و یخ آب زمستانه به منظور از بین رفتن فرم زمستان گذران آفت
- از بین بردن بقایای گیاهی و کنترل علفهای هرز داخل و حاشیه زمین
- کاشت زودهنگام به منظور فرار از مواجه مرحله حساس رشدی گیاه با مرحله لاروی
- استفاده از طعمه مسموم در کنار بوته ها و بین کرتها در هنگام عصر و شروع فعالیت لاروها
- سمپاشی با سموم مربوطه مانند کلروپیریفوس و کارباریل
- کنترل بیولوژیک با استفاده از فرمولاسیونهای تجاری باکتری Bacillus thuringiensis (Bt) به صورت محلول پاشی یا طعمه مسموم
منبع: زریندان جنوب
