بوته میری یا مرگ گیاهچه (Damping-off)

عامل بیماری: بوته میری ناشی از قارچ هایی همچون فوزاریوم، پیتیوم و رایزوکتونیا و … است.
Pythium spp., Rhizoctonia solani, Acremonium spp., Fusarium equiseti, and other fungi

علائم بیماری:
بوته میری به دو صورت اتفاق می افتد:
۱) مرگ گیاهچه قبل از خروج جوانه از خاک:
در این حالت بذرهای کاشته شده در خاک ممکن است قبل از جوانه زنی پوسیده شوند و یا اینکه ممکن است بذرهای جوانه زده قبل از ظهر از خاک از بین بروند.
۲) مرگ گیاهچه پس از سبز شدن:
در این حالت بر روی گیاهچه ها پوسیدگی از محل طوقه ایجاد می شود. سپس بافت نرم و انعطاف پذیر شده و بوته خم گشته و در نهایت از بین می رود.

علائم بیماری مرگ گیاهچه توسط قارچ های مختلف:
Pythium spp: گیاهچه شروع به گندیدگی کرده و کوتیلدون‌ها خم می‌شوند. گندیدگی در هیپوکوتیل در سطح خاک ایجاد شده و گیاه می‌میرد. همچنین مرگ گیاهچه قبل از خروج جوانه از خاک نیز می‌تواند اتفاق بیافتد.

Rhizoctonia solani: این گونه قارچ می‌تواند بذر را آلوده کند و از جوانه زنی آن جلوگیری کند. همچنین در گیاهچه‌های جوان نیز مانند گونه پیتیوم عمل می‌کند. در گیاهچه‌های مسن تر پوسیدگی در محل هیپوکوتیل به صورت فرورفتگی تغییر رنگ یافته، مشاهده می‌شود.

Acremonium spp: علائم بیماری ۷ تا ۱۰ روز پس از سبز شدن خود را نشان می‌دهد. آلودگی از محل اتصال پوسته بذر به هیپوکوتیل ایجاد گشته و به زرد-قهوه‌ای روشن تغییر رنگ می‌دهد. در مدت دو تا سه روز یک پوسیدگی قرمز قهوه ای توسعه یافته و منجر به مرگ نهال می‌شود. گیاهچه‌های زنده مانده کوچک باقی می مانند.

Fusarium equiseti: این گونه قارچ باعث ایجاد بوته میری پیش از سبز شدن و پس از سبز شدن می‌شود. پوسیدگی خشک قهوه‌ای رنگ در هیپوکوتیل را ایجاد می کند.
سایر علائم در مراحل رشدی بعدی در گیاه شامل: پژمردگی و زرد شدن برگ‌ها، قهوه ای و باریک شدن طوقه خیار، آبکی و فرو رفته شدن طوقه خیار، تغییر رنگ ریشه ‌های خیار از سفید به قهوه‌ای.

شرایط گسترش بیماری

بوته میری می‌تواند گیاه را در تمامی مراحل رشد، مورد حمله قرار دهد. اما عمده خسارات بیماری بوته میری در مراحل اولیه رشد رخ می‌دهد.
عواملی مثل بستر سرد و مرطوب که باعث طولانی شدن رشد ریشه ها می‌گردد، تنش آبی، آبیاری با آب خیلی سرد در هوای گرم و آسیب دیدن ریشه‌ها (ممکن است ریشه‎ها به وسیله‌ی حشرات، ابزار کشاورزی، EC بالا یا وجود نماتد در خاک آسیب ببینند و عوامل قارچی از محل آسیب وارد آوندها شده و به مرور گیاه را در همان ابتدای رشد بیمار کرده و از بین ‌ببرد) می تواند سبب ایجاد بیماری گردد.

کنترل بیماری

• جلوگیری از فشرده شدن خاک
• زهکشی خاک جهت تهویه مناسب خاک و اجتناب از دوره های آبیاری بلند مدت
• کشت سطحی در خاک خشک و سپس آبیاری آن
• استفاده از بذرهای با کیفیت بالا
• کنترل رطوبتی و دمای گلخانه
• ضدعفونی و استریل کردن خاک بوسیله متیل بروماید و یا بخار آب و انرژی خورشیدی
• حذف بوته های آلوده و ضدعفونی محل بوته با قارچکش

منبع: زرین دان جنوب