سوختگی انتهایی کاهو (Tipburn in lettuce)
عامل بیماری: کمبود کلسیم و عوامل محیطی منجر به عدم جذب و تحرک کلسیم
علایم بیماری:
یکی از عارضه های فیزیولوژیکی رایج در کاهو سوختگی انتهایی میباشد که با نکروزه شدن لبه برگ های جوان و در حال رشد، شروع شده و در حالت شدید بیش از نصف برگ را فرا میگیرد. در ابتدا، حاشیه برگ¬ها تغییر شکل یافته، سپس نوک برگ ها دچار کلروز شده و در نهایت می میرند. این اختلال فیزیولوژیکی در بسیاری از سبزیجات مانند انواع ارقام کاهو، توت فرنگی و کلم مشاهده میشود و باعث ضررهای عمده اقتصادی برای تولیدکنندگان میگردد. این اختلال علاوه بر مزارع، در گلخانه ها نیز شیوع زیادی دارد. کلسیم در استحکام دیواره سلولی و پیوستگی غشا سلولی نقش مهمی دارد. صدمه به این ساختمان ها باعث مرگ سلولی و خروج شیرابه و بد رنگی همراه با سوختگی انتهایی میشود.
شرایط گسترش بیماری:
تنها کمبود کلسیم در بستر رشد عامل این عارضه نیست، بلکه هر عاملی که منجر به محدود شدن جذب و انتقال آن به نواحی در حال رشد شود نیز باعث ایجاد و توسعه بیماری میگردد. معمولا” کلسیم از طریق مکش تعرق به کندی حرکت میکند و در نتیجه نمیتواند به بافتهای انتهایی در حال رشد برسد.
از این رو عواملی که باعث افزایش سرعت رشد می شوند نیز باعث تشدید و گسترش این ناهنجاری میگردند. افزایش دما، افزایش شدت نور، بیشبود نیتروژن، آبیاری زیاد و افزایش سایر تحریک کننده های رشد باعث افزایش سرعت رشد برگها شده، که با توجه به ماهیت نسبتا” غیرمتحرک بودن کلسیم، منجر به سوختگی انتهایی میگردند.
کنترل بیماری:
- ماهیت نسبتا” غیرمتحرک بودن کلسیم در گیاه کنترل آن را مشکل کرده است. محلول پاشی برگهای جوان کاهو باتر هد با نمکهای کلسیم از بروز این ناهنجاری جلوگیری می کند، اما محلول پاشی انواع کاهو با هد بسته تاثیر زیادی ندارد.
- مدیریت ابیاری و عدم استفاده بیش از اندازه نیتروژن به منظور ممانعت از افزایش ناگهانی رشد
- مدیریت دما و نور به منظور ممانعت از افزایش ناگهانی رشد
- عدم استفاده از نمک های آلی مانند اکسالات ها (به علت ترکیب با کلسیم)
- دمیدن هوا روی بوته های کاهو باتر هد (افزایش تعرق و انتقال کلسیم به بافتها)
- فراهم کردن آب کافی در خاک و کاهش رطوبت نسبی هوا به مدت کوتاه (افزایش تعرق و انتقال کلسیم به بافتها)
- رفع کمبود بر
- عدم استفاده از تحریک کنندههای رشد
منبع: زریندان جنوب
