بوته میری یا مرگ گیاهچه گوجه فرنگی Damping Off

عامل بیماری: بوته ‮میری در گوجه فرنگی توسط چند گونه قارچ رخ می‮‌دهد:‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

Pythium species
Phytophthora species
Rhizoctonia solani (teleomorph: Thanatephorus cucumeris)
Botrytis cinerea

علایم بیماری:

بیماری بوته ‮میری به دو صورت اتفاق می‌‮افتد:‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

• مرگ گیاهچه قبل از جوانه‮ زنی: بذرها قبل از جوانه ‮زنی و یا نشاها قبل از بیرون آمدن از خاک پوسیده شده و از بین می‌روند.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
• مرگ گیاهچه بعد از جوانه ‮زنی: بر روی نشاها یک پوسیدگی قهوه‮‌ای ایجاد شده که بعد از مدتی نرم شده و در نهایت نشاها دچار پژمردگی شده و از بین می‌روند.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

علائم بیماری مرگ گیاهچه توسط قارچ‮‌های مختلف:‬‬‬

گونه‌های Pythium و Phytophthora: نشانه‌های بوته ‮میری پیش از جوانه‮ زنی شامل لکه‌های آبسوخته قهوه‌ای تیره تا سیاه رنگ بوده که به سرعت کل گیاهچه کوچک را فرا می‌گیرد. در علائم بوته‮ میری در مرحله بعد از جوانه زنی ابتدا بر روی ریشه‮‌‌ها لکه‮‌ ‌های آبسوخته به رنگ قهوه‮‌ای ایجاد شده و سپس به ناحیه برگ‌های لپه‌‮ای یا ناحیه‌ای که به خاک متصل است گسترش می‌‮یابد. در نهایت محور زیر لچه را فراگرفته و سبب پژمردگی نشا و مرگ گیاهچه می‌‌گردد. ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

گونه Rhizoctonia solani: نشانه‌های بوته ‮میری پیش از جوانه ‮زنی به این صورت است که لکه‮‌های قهوه‮‌ای متمایل به زرد تا قرمز در محور زیر لپه توسعه یافته و در نهایت سبب مرگ گیاهچه می‌‮شود. علائم در مرحله بعد از جوانه ‮زنی به صورت ایجاد لکه‮‌های قهوه‮‌ای مایل به قرمز تا سیاه رنگ در ناحیه ریشه‮‌ها و محور زیر لپه‌‮‌ای بوده، که با پیشرفت بیماری محور زیر لپه چروکیده شده و از بین می‌‮‌‌رود. این عامل قارچی می‌تواند گیاهان بالغ را نیز آلوده کند و سبب از بین رفت گیاه بالغ نیز می‌شود. با بالغ شدن گیاه، مقاومت آنها به این بیماری بیشتر می‌‮شود.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

گونه Botrytis cinerea: این بیماری بیشتر در خزانه رخ می‌‌دهد که در اثر آن برگ‌‮های لپه‮‌‌‌ای پژمرده شده و از بین می‌‌‌روند. علایم به صورت قهوه‌‌‌‮ای شدن و رنگ پریدگی در برگ های لپه‌‮‌ای ظاهر می‮‌شود. در صورت کنترل نشدن به موقع بیماری، این قارچ می‮‌تواند سبب خسارت بیشتری در همه بخش‮ های گیاه گوجه فرنگی در طول فاز رویشی شود. ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

شرایط گسترش بیماری:

عوامل قارچی این بیماری می‌توانند برای مدت طولانی در خاک زنده بمانند و یا می‌توانند بر روی بقایای محصول قبلی یا بر روی ریشه‌های علف‌‮های هرز زندگی خود را ادامه دهند. در شرایط خاک با رطوبت بالا، تراکم کشت بالا، تهویه نامناسب و هوای ابری، نمناک و خنک شدت بیماری بوته ‮میری بیشتر می‮‌باشد.

بوته‮ میری در گلخانه در شرایطی که خاک گلخانه و یا سینی‮‌های نشا به خوبی استریل نشده باشند به سرعت گسترش می‌یابد. افتادن قطرات آب از ارتفاع بر روی خاک می‮‌تواند سبب انتقال خاک آلوده از نشاهای آلوده به سالم گردد. منبع آب نیز می‌تواند یک عامل بالقوه در توسعه این بیماری در شرایط خاک و مزرعه باشد. ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

کنترل بیماری:

• بهبود زهکشی و تنظیم رطوبت خاک برای جلوگیری از اشباع شدن خاک
• استفاده از قارچ‮‌کش‌‮های خاکی، آفتاب‮دهی خاک و همچنین ضدعفونی بذر با قارچ‮‌کش‌‮ها ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
• تناوب زراعی با غلات
• حذف علف‌‮های هرز در بین بوته‌های گوجه فرنگی به منظور ایجاد تهویه مناسب در بین گیاهان استفاده از برنامه زمانی مناسب برای سمپاشی ‬‬‬‬

منبع: زرین دان جنوب